ابن خلدون: وقتی ملت بزرگی اسیرملتی کوچکترازخود میشود، خود را فراموش میکند.

مقدمه

طوریکه میدانیم اکثریت مورخین ودانشمندان کشورباین عقیده اند که قدیمی ترین نام های تاریخی افغانستان اولا "آریانا" و بعدا "خراسان" بوده است. این موضوع  درتمام مدارس و دانشگاه های کشورتدریس گردیده و منحیث "غلط مشهور مساوی به حقیقت"  تقریبا مورد قبول همگان است! موضوع دیگریکه تا کنون گفته نشده (ویا بنا به دلایل سیاسی مطرح بحث قرارنمی گیرد) همانا تطبیق نام تاریخی "ایران" براین قلمرواست که درسال 1935 میلادی (م) جایگزین نام "پرشیا"  یا فارس شده است. باین ارتباط درجلداول "افغانستان درپنج اخیر" میخوانیم: راجع به اصطلاح آریانا که بعضا به عنوان نام این سرزمین درعهد باستان ذکرشده، سوالاتی موجود است.

^{منظور از کشور آریانا در این تحقیق، همان ایرانویجه اَوِستا است که شامل دو بخش به نام  زابلستان (از واخانِ بدخشان تا هرات و زرنج) و کابلستان (درة گندارا و پیشاور تا کناره های رود سند) می باشد. به بیان دیگر منظور از آریان از مُلتان تا گرگان و از واخان تا کرمان می باشد.}

^{پس از این گفته خواهد شد که قلمرو سیاسی آریانهای کیانی بلخ اگرچه غالبا از آمُل (آمودریا) تا بابل (عراق) گسترده بوده است، اما جغرافیای اصلی کشور آنان همان ایرانویجه (جایگاه آریانها) بوده است.}

^{جغرافیای ایرانویجه را در اوستا از رود سند تا کویر نمک و از کوههای حصار تا دریای عُمان با نام پانزده شهر یا ایالت، مشخص کرده است.}